Η ανάγκη παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας για τους Παλαιστίνιους έχει δραματικά αυξηθεί, ιδιαίτερα μετά από την επίθεση της Χαμάς στις 7ης Οκτωβρίου 2023 και την έναρξη της τωρινής φάσης του πολέμου στη Γάζα. Τις τελευταίες 400 και πλέον ημέρες, πάνω από 43.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί και χιλιάδες τραυματίστηκαν κυρίως γυναίκες και παιδιά. Η κατάσταση έχει χαρακτηρισθεί ως «αποκαλυπτική». Στις 17 Οκτωβρίου 2024, ο UNSG Guterres έγραψε σε μια ανάρτηση στο X, ότι «οι άνθρωποι στη Γάζα αντιμετωπίζουν καταστροφικό επίπεδο πείνας. Ο λιμός πλησιάζει. Αυτό είναι απαράδεκτο. Τα σημεία διέλευσης πρέπει να ανοίξουν αμέσως, τα γραφειοκρατικά εμπόδια πρέπει να αρθούν».
Alarmed by today’s IPC report findings that high displacement and restrictions on humanitarian aid flows mean people in Gaza are facing catastrophic levels of hunger.
Famine looms. This is intolerable.
Crossing points must open immediately, bureaucratic impediments must be…— António Guterres (@antonioguterres) October 17, 2024
Σκοπός αυτού του άρθρου είναι να ενημερώσει για τα επιτεύγματα και τις ελλείψεις της θαλάσσιας ανθρωπιστικής γέφυρας μεταξύ Κύπρου και Γάζας και να επισημάνει ορισμένα από τα αναπάντητα ερωτήματα που προκύπτουν από αυτή την προσπάθεια.
Καταγωγή της ιδέας
Σύμφωνα με την The Jerusalem Post, ο θαλάσσιος διάδρομος ήταν ιδέα του πρωθυπουργού Νετανιάχου, εντός δύο εβδομάδων από τις 7 Οκτωβρίου 2023. Μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου 2023, ο Νετανιάχου είχε συζητήσει αυτή την ιδέα και με τον Πρόεδρο Μπάιντεν και τον Κύπριο Πρόεδρο Χριστοδουλίδη.
Ένα σημαντικό ορόσημο στα εξελισσόμενα γεγονότα στον πόλεμο της Γάζας ήταν η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Δικαιοσύνης (ICJ). Στις 26 Ιανουαρίου 2024, στην «Εφαρμογή της σύμβασης για την πρόληψη και την τιμωρία του εγκλήματος της γενοκτονίας στη Λωρίδα της Γάζας – η υπόθεση Νότια Αφρική εναντίον Ισραήλ», το δικαστήριο δήλωσε μεταξύ άλλων τα εξής: «Το Δικαστήριο περαιτέρω θεωρεί ότι το Ισραήλ πρέπει να λάβει άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα για να καταστεί δυνατή η παροχή βασικών υπηρεσιών και ανθρωπιστικής βοήθειας που χρειάζονται επειγόντως για την αντιμετώπιση των δυσμενών συνθηκών ζωής που αντιμετωπίζουν οι Παλαιστίνιοι στην Λωρίδα της Γάζας».
Τους πρώτους μήνες του 2024, η ιδέα ενός θαλάσσιου διαδρόμου ή της θαλάσσιας γέφυρας απέκτησε δυναμική. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης παρουσίασε την θαλάσσια γέφυρα ως κυπριακή πρωτοβουλία. Στις 7 Μαρτίου 2024, ο Πρόεδρος Μπάιντεν ανακοίνωσε την πρωτοβουλία για θαλάσσια γέφυρα στην ομιλία του προς τον Αμερικανικό λαό. Την επόμενη μέρα, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντεν Λάιεν επισκέπτεται την Κύπρο και η θαλάσσια γέφυρα εγκαινιάστηκε και επίσημα στην Κύπρο, παρόλο που δεν έγινε αναφορά για το πόσο χρόνο θα χρειαστεί για να στηθεί.
Η θαλάσσια γέφυρα, τελικά χρειάστηκε περισσότερους από 2 μήνες για να λειτουργήσει και κηρύχθηκε έτοιμη για λειτουργία στις 17 Μαΐου 2024. Ονομάζεται Αμάλθεια από τους Κύπριους αλλά από οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν το όνομα JLOTS (Joint Logistics Over-the-Shore maritime corridor).
Πολύ λίγες πληροφορίες έχουμε για το τι επιτεύχθηκε από τη λειτουργία της θαλάσσιας γέφυρας, αλλά η έκθεση που δημοσιεύτηκε στις 27 Αυγούστου 2024 από το Γραφείο του Γενικού Επιθεωρητή του Οργανισμού Διεθνούς Βοήθειας των ΗΠΑ (USAID) έχει δώσει πολλές χρήσιμες πληροφορίες ως προς τα αποτελέσματα και τις αδυναμίες αυτής της πρωτοβουλίας.
Από την έκθεση μαθαίνουμε ότι η θαλάσσια γέφυρα σχεδιάστηκε ως εξής:
- Η βοήθεια θα συγκεντρωνόταν, θα καταγραφόταν, θα επιθεωρείτο στην Κύπρο, από τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) και στη συνέχεια το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ θα τη φόρτωνε σε φορτηγά πλοία στο λιμάνι της Λάρνακας.
- Η ανθρωπιστική βοήθεια θα μεταφερόταν με φορτηγά πλοία από τη Λάρνακα στη Γάζα και θα φορτωνόταν στην πλωτή πλατφόρμα και θα μεταφερόταν σε προσωρινή προβλήτα.
- Η βοήθεια από την προσωρινή προβλήτα στην παραλία θα μεταφερόταν από ανθρωπιστικές οργανώσεις που θα την φόρτωναν σε φορτηγά για παράδοση στους κατοίκους της Γάζας.
Ο αρχικός στόχος ήταν να λειτουργήσει το JLOTS για 90 ημέρες και να παρέχει τρόφιμα σε περίπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους. Κατά τη διάρκεια των προκαταρκτικών συζητήσεων και κατά τη λειτουργία της γέφυρας, ομόφωνα οι ανθρωπιστικές οργανώσεις, τα Ηνωμένα Έθνη και η USAID τόνιζαν ότι μια θαλάσσια γέφυρα δεν συνιστάται συνήθως στις επιχειρήσεις ανθρωπιστικής βοήθειας, καθώς είναι μια πολύ πιο δαπανηρή, χρονοβόρα και επικίνδυνη μέθοδος.
Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διευκρινίσει ότι «Η θαλάσσια γέφυρα είναι συμπληρωματική οδός και δεν προορίζεται να αντικαταστήσει τις υπάρχουσες χερσαίες οδούς προς τη Γάζα».
Το άρθρο θέτει κάποια κρίσιμα ερωτήματα:
- Η ανακοίνωση της θαλάσσιας γέφυρας σίγουρα απόσπασε την προσοχή και μείωσε την πίεση προς στο Ισραήλ να ανοίξει τους χερσαίους δρόμους;
- Εάν η παράδοση της βοήθειας ήταν ο στόχος της προβλήτας, γιατί τοποθετήθηκε στην κεντρική Γάζα και όχι στη βόρεια Γάζα όπου ήταν οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που την είχαν ανάγκη;
- Τι πραγματικά επιτεύχθηκε και ποιο ήταν το κόστος της πρωτοβουλίας για την δημιουργία της θαλάσσιας γέφυρας Κύπρου-Γάζας και πώς θα κριθεί από την ιστορία;
